Jazz w cieniu wojny: wystawa „JAZZOWE LOSY 1939-1945” na 55. Złotej Tarce w Iławie

Jazz kojarzy się z wolnością, improwizacją i energią sceny. W Iławie będzie można zobaczyć, jak ta muzyka brzmiała i co znaczyła wtedy, gdy o wolność trzeba było walczyć dosłownie - w czasie II wojny światowej. Podczas 55. edycji Międzynarodowego Festiwalu Jazzu Tradycyjnego Old Jazz Meeting „Złota Tarka” zaprezentowana zostanie wystawa „JAZZOWE LOSY 1939-1945”, przybliżająca wojenne doświadczenia polskich muzyków.

40 tablic, dwie wersje językowe i historie z frontu, gett oraz obozów

Ekspozycja została przygotowana pod kuratelą Andrzej Rumianowski. Na 40 tablicach znalazły się dwujęzyczne opisy, dzięki którym odwiedzający przejdą przez konkretne, często dramatyczne biografie jazzmanów i osób związanych ze sceną muzyczną tamtych lat.

Wątki prowadzą przez różne wojenne ścieżki: od wrześniowej kampanii 1939 roku, przez pobyt w obozach koncentracyjnych i gettach, po koncertowanie na terenach Związku Radzieckiego. Pojawiają się też losy artystów, którzy trafili na szlak bojowy Armii Andersa. Dla części muzyków wojna oznaczała powojenną emigrację i pozostanie za granicą, inni - mimo doświadczeń - zdecydowali się wrócić do Polski.

• Wojenne doświadczenia jazzmanów uczestniczących w kampanii wrześniowej 1939 roku
• Historie osób, które przeszły przez obozy koncentracyjne i getta
• Muzyczne trasy na terenach Związku Radzieckiego oraz z Armią Andersa

Od książki do wystawy. Skąd pochodzą materiały

Wystawa opiera się na publikacji Krzysztofa Karpińskiego „BYŁ JAZZ. KRZYK JAZZBANDU w MIĘDZYWOJENNEJ POLSCE”, wydanej przez Wydawnictwo Literackie. To właśnie ten punkt wyjścia pozwala uporządkować i opowiedzieć wojenne losy środowiska muzycznego, pokazując, jak jazz bywał nie tylko formą sztuki, lecz także sposobem na przetrwanie.

„JAZZOWE LOSY 1939-1945” to opowieść o muzykach, których wojna rzuciła na front, do obozów i gett, na emigrację oraz na szlak Armii Andersa - a jazz dawał im nadzieję i siłę.

Andrzej Rumianowski, kurator wystawy

Kiedy i gdzie w Iławie? Wstęp wolny

Ekspozycja będzie dostępna w sali konferencyjnej Iławskiego Centrum Kultury. Potrwa od 4 do 17 sierpnia 2026 roku, a organizatorzy zapowiadają wstęp wolny. To propozycja nie tylko dla fanów jazzu, ale także dla osób zainteresowanych historią II wojny światowej i losami polskich artystów w czasach próby.

Wydarzenie jest możliwe dzięki współpracy z Muzeum Jazzu w Warszawie. Organizację wystawy dofinansowano przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego. Projekt realizowany jest w ramach programu „Muzyka”, prowadzonego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

W Iławie, przy okazji 55. „Złotej Tarki”, ta wystawa dopełni festiwalowy program o ważny, historyczny wymiar - przypominając, że za dźwiękami kryją się ludzie i ich wybory, ryzyko, straty oraz powroty.