Premierzy V4 spotkali się w Bratysławie. Tusk: zablokujemy wszystko, co podniesie ceny energii
Powrót do solidarności w czasach niepewności
Po latach wewnętrznych napięć Grupa Wyszehradzka wraca do wspólnego stołu z nową energią. W Bratysławie spotkali się premierzy Polski, Czech, Słowacji oraz Węgier, a gospodarzem szczytu był słowacki premier Robert Fico. W rozmowach uczestniczył także szef irlandzkiego rządu Micheál Martin, którego kraj sprawuje obecnie prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Symbolika tego spotkania jest czytelna: cztery państwa regionu chcą znów mówić jednym głosem w kluczowych sprawach dla całej Wspólnoty.
Donald Tusk nie ukrywał, że odbudowa prestiżu V4 to jeden z celów polskiej prezydencji w tej nieformalnej strukturze. Jak podkreślił, w momentach, gdy państwa regionu działały solidarnie, udawało się im osiągać zamierzone cele i wzmacniać całą Unię Europejską. Dziś, w obliczu wojny za wschodnią granicą, kryzysu energetycznego i rosnącej konkurencji ze strony Chin oraz Stanów Zjednoczonych, współpraca w ramach V4 nabiera szczególnego znaczenia.
"Odbudowujemy prestiż i skuteczność Grupy Wyszehradzkiej, z dobrym skutkiem dla naszych państw i Unii Europejskiej. W czasach, kiedy działaliśmy solidarnie, osiągaliśmy nasze cele i wzmacnialiśmy Unię jako całość"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier zwracał uwagę, że dzisiejsze wyzwania wymagają konsultacji w gronach, które mają ambitne cele i jasno zdefiniowane interesy. Jego zdaniem tylko takie podejście pozwala budować rzeczywistą jedność europejską, a nie jedynie deklaratywną.
Bezpieczeństwo granic i sprawiedliwy budżet UE
Jednym z najważniejszych tematów szczytu była kwestia finansowania ochrony zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Polska ponosi obecnie ogromne koszty związane z utrzymaniem szczelności wschodniej granicy - według słów premiera są to setki milionów złotych rocznie. Donald Tusk jasno zaznaczył, że przyszły budżet UE oraz unijna polityka muszą uwzględniać wysiłek państw, które biorą na siebie ciężar ochrony granic całej Wspólnoty.
Skuteczność polskich działań została przedstawiona jako argument w negocjacjach. Premier przypomniał, że liczba nielegalnych przekroczeń granicy spadła z blisko 20 tys. miesięcznie niemal do zera, co jego zdaniem powinno być docenione przez partnerów europejskich.
"Dzisiaj już nikt nie mówi o nielegalnej migracji na wschodniej granicy. Wiecie dlaczego? Ponieważ z blisko 20 tys. nielegalnych przejść miesięcznie ograniczyliśmy je prawie do zera"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
W podobnym tonie wypowiedział się premier Czech Andrej Babiš, który ocenił region V4 jako najbardziej perspektywiczny w całej Europie. Podkreślił, że bezpieczeństwo odgrywa w nim kluczową rolę, a każde państwo samodzielnie decyduje o tym, kto na jego terytorium będzie mieszkać i pracować.
"Każde nasze państwo samo decyduje o tym, kto u nas będzie żyć i kto u nas będzie pracować"
Andrej Babiš, Premier Czech
Energia jako warunek konkurencyjności Europy
Drugim filarem wspólnego stanowiska V4 jest polityka energetyczna. Donald Tusk zapowiedział, że państwa grupy zablokują każde rozwiązanie, które mogłoby doprowadzić do wzrostu kosztów energii w regionie. To deklaracja o tyle mocna, że dotyczy negocjacji nad przyszłymi regulacjami unijnymi, w tym polityki klimatycznej i mechanizmów handlu emisjami.
Premier Polski nie krył, że wysokie ceny energii to dziś fundamentalna bariera dla europejskiej gospodarki. Jego zdaniem bez konkurencyjnych kosztów energii marzenia o rywalizacji z Chinami czy Stanami Zjednoczonymi pozostaną jedynie w sferze życzeń. Dlatego ochrona klimatu - choć ważna - musi iść w parze z ochroną unijnego przemysłu i miejsc pracy.
"Zablokujemy wszystko, co sprowadzi na nas ryzyko droższej energii. To kwestia być albo nie być całej Unii Europejskiej"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Między bajki możemy włożyć marzenia o konkurowaniu z Chinami czy Stanami Zjednoczonymi, jeśli ceny energii będą u nas wyglądały tak, jak w tej chwili"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier Słowacji Robert Fico dodał, że w ramach prac nad unijnym budżetem państwa V4 będą zabiegać o utrzymanie odpowiedniego poziomu finansowania polityki spójności oraz wspólnej polityki rolnej. To szczególnie istotne dla regionów słabiej rozwiniętych, które w dużej mierze opierają swój rozwój właśnie na funduszach unijnych.
"Grupa Wyszehradzka znowu żyje i znowu jest zdolna do wyrażania wspólnego stanowiska"
Robert Fico, Premier Słowacji
Budżet UE i irlandzka prezydencja
Premier Irlandii Micheál Martin, którego kraj przewodniczy obecnie pracom Rady UE, podkreślił, że najbliższe miesiące będą dla Wspólnoty wyjątkowo trudne. Kluczowym zadaniem jest jak najszybsze uzgodnienie nowego unijnego budżetu, który - jak mówił - musi patrzeć w przyszłość i odpowiadać na realne wyzwania stojące przed Europą.
"Europa potrzebuje budżetu, który patrzy w przód – żebyśmy mogli rozwiązywać wyzwania, które stoją przed nami i żeby ta polityka zakończyła się sukcesem"
Micheál Martin, Premier Irlandii
Premier Węgier Péter Magyar zwrócił uwagę, że siłą Grupy Wyszehradzkiej jest koncentrowanie się na tym, co łączy jej państwa, a nie na tym, co je dzieli. Jego zdaniem wzmocniona V4 będzie ponownie skutecznie działać, a korzyści z tej współpracy odczuje cała Europa.
"Jestem przekonany, że wzmocniona V4 będzie ponownie skutecznie działać, a korzyści z tej współpracy odczuje również cała Europa"
Péter Magyar, Premier Węgier
Donald Tusk wyraził nadzieję, że rozwiązania wypracowane w Polsce i w całym regionie - szczególnie w zakresie polityki migracyjnej oraz ochrony rynku wewnętrznego - staną się wzorem dla innych państw europejskich. Jego zdaniem doświadczenia V4 mogą być punktem odniesienia dla całej Wspólnoty w wielu obszarach.
Co to oznacza dla mieszkańców Iława i regionu?
Ustalenia ze szczytu w Bratysławie mają bezpośredni wpływ na życie codzienne mieszkańców Iława i całego województwa warmińsko-mazurskiego. Ceny energii to jeden z najważniejszych czynników kształtujących domowe budżety - każda decyzja o zamrożeniu lub obniżce kosztów energii w regionie V4 przekłada się na niższe rachunki za prąd i ogrzewanie dla lokalnych rodzin, a także na niższe koszty działalności dla firm z naszego powiatu.
Dla przedsiębiorców z Iława - od małych zakładów usługowych po większe firmy produkcyjne i przetwórcze - konkurencyjne ceny energii oznaczają większą szansę na utrzymanie miejsc pracy i rozwój działalności. Wysokie koszty energii to dziś jedna z głównych barier dla inwestycji w regionie, dlatego deklaracja blokowania droższej energii może mieć realne przełożenie na lokalny rynek pracy.
Nie bez znaczenia jest też kwestia bezpieczeństwa granic. Warmia i Mazury leżą w bezpośrednim sąsiedztwie wschodniej granicy Unii Europejskiej, a stabilność tej granicy wpływa na poczucie bezpieczeństwa mieszkańców oraz na postrzeganie regionu jako miejsca do życia i inwestowania. Wysiłek Polski w ochronie granicy - finansowany także z podatków mieszkańców Iława - powinien być w ocenie rządu uwzględniony w przyszłym budżecie UE.
Dodatkowo środki z polityki spójności i wspólnej polityki rolnej, o które walczą państwa V4, to dla województwa warmińsko-mazurskiego jedno z najważniejszych źródeł finansowania dróg, szkół, inwestycji wodno-kanalizacyjnych oraz wsparcia dla rolników z okolic Iława. Utrzymanie odpowiedniego poziomu tych funduszy w nowym budżecie UE jest więc kluczowe dla dalszego rozwoju naszego regionu.
Kalendarium i najważniejsze ustalenia
- Szczyt Grupy Wyszehradzkiej odbył się w Bratysławie na zaproszenie premiera Słowacji Roberta Fico.
- W spotkaniu uczestniczyli premierzy: Polski (Donald Tusk), Czech (Andrej Babiš), Słowacji (Robert Fico), Węgier (Péter Magyar) oraz Irlandii (Micheál Martin).
- Irlandia sprawuje obecnie prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- Polska wydaje obecnie setki milionów złotych rocznie na ochronę wschodniej granicy UE.
- Nielegalne przekroczenia granicy spadły z blisko 20 tys. miesięcznie niemal do zera.
- Państwa V4 zapowiedziały zablokowanie wszelkich rozwiązań podnoszących koszty energii w regionie.
- Priorytetem pozostaje obniżenie cen energii oraz ochrona konkurencyjności europejskiego przemysłu.
- V4 będzie zabiegać o utrzymanie finansowania polityki spójności i wspólnej polityki rolnej w nowym budżecie UE.
- Najbliższe miesiące mają być kluczowe dla uzgodnienia nowego unijnego budżetu.
Spotkanie w Bratysławie potwierdziło, że Grupa Wyszehradzka chce wrócić do aktywnej roli w kształtowaniu polityki europejskiej. Dla Polski i pozostałych państw regionu oznacza to próbę wspólnego wywierania wpływu na najważniejsze decyzje w Brukseli - od budżetu, przez politykę migracyjną, po energetykę. Czy ta nowa dynamika przetrwa próbę czasu, przekonamy się w najbliższych miesiącach negocjacji unijnych.